Ο Κηφισός έχει μετατραπεί σε ένα σκοτεινό, καφέ ποτάμι, με τις συνέπειες να μην περιορίζονται στην αισθητική υποβάθμιση της περιοχής ή στην τελική εκβολή των ρύπων στον Σαρωνικό
Μια πραγματικότητα που επί χρόνια, ακόμη και δεκαετίες, παρέμενε κάτω από το χαλί ήρθε ξανά στο προσκήνιο μετά την πρόσφατη αστυνομική επιχείρηση στο Αιγάλεω, κατά την οποία συνελήφθη οδηγός βυτιοφόρου την ώρα που φέρεται να διοχέτευε βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο που συνδέεται με τον Κηφισό. Το περιστατικό ανέδειξε για ακόμη μία φορά το πρόβλημα της ανεξέλεγκτης διοχέτευσης επικίνδυνων ουσιών και φερτών υλικών στον μεγαλύτερο ποταμό της Αττικής, με την εικόνα του Κηφισού να αποτυπώνει, όπως καταγγέλλεται, το μέγεθος της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
Ο Κηφισός έχει μετατραπεί σε ένα σκοτεινό, καφέ ποτάμι, με τις συνέπειες να μην περιορίζονται στην αισθητική υποβάθμιση της περιοχής ή στην τελική εκβολή των ρύπων στον Σαρωνικό.
“Τα ψάρια πεθαίνουν γιατί το οξυγόνο έφτασε στο μηδέν”
Η Χρυσάνθη Γεωργίου, πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή», μιλώντας στο Orange Press Agency, περιγράφει την εικόνα που καταγράφηκε σε βίντεο-ντοκουμέντο από τον Κηφισό στη Νέα Φιλαδέλφεια. «Στο συγκεκριμένο βίντεο βλέπουμε την οδυνηρή προσπάθεια των ψαριών να επιβιώσουν προσεγγίζοντας σε ακριανά σημεία της όχθης, όπου το νερό δεν έχει “λάβει” στα σημεία αυτά την ισχυρή ρύπανση ακόμη. Βέβαια σταδιακά πεθαίνουν και αυτά, γιατί το οξυγόνο του νερού έφτασε για μέρες στο επίπεδο μηδέν… Με οξυγόνο μηδέν δεν ζει τίποτα και έχουμε πραγματικά μία καταστροφή όλων των οικοσυστημάτων μας μέσα από το νερό και τη ρύπανση που δέχεται».
Η κ. Γεωργίου εξηγεί πως η ρύπανση δεν είναι ένα σπάνιο φαινόμενο, αλλά μια καθημερινότητα που βιώνουν όλοι οι περίοικοι. «Όχι απλά δεν είναι σπάνιο, είναι πάρα πολύ συχνό. Τα τελευταία πέντε-έξι χρόνια η κατάσταση έχει γίνει πάρα πολύ έντονη με ρυπάνσεις όλων των ποταμών μας, κυρίως στην Αττική. Βλέπεις σήμερα στη Νέα Φιλαδέλφεια ότι το ποτάμι κατεβάζει… Κατεβάζει σαπούνια, άλλαξε χρώμα. Όταν βλέπεις τον όγκο του νερού μέσα σε μία ώρα να γίνεται εικοσαπλάσιος, πάει να πει ότι αυτή η ρίψη δεν γίνεται από μία μικρή δραστηριότητα. Αυξάνεται ο όγκος είκοσι φορές επάνω και αλλάζει χρώμα. Τι κάνει “νιάου-νιάου” στα κεραμίδια; Εμείς το ξέρουμε. Ψάχνουμε μέτρο-μέτρο, μπαίνουμε μέσα, φτάνουμε στο σημείο που ξεκινάει η παράνομη σύνδεση, το βιντεοσκοπούμε και καλούμε την Αστυνομία», αναφέρει χαρακτηριστικά.
“Αναπνέουμε τα απόβλητα – Ζεις δίπλα σε έναν κινούμενο οχετό”
Αναφερόμενη στις συνέπειες για τους κατοίκους της Αττικής, η πρόεδρος της «Ροής» υπογραμμίζει στο Orange Press Agency ότι η ρύπανση αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία. «Ένας ποταμός, ένα ρέμα είναι ένας πνεύμονας ο οποίος διέρχεται από τις πηγές του σε όλη την Αττική. Αυτός ο πνεύμονας εκπέμπει συστατικά στην ατμόσφαιρα. Όλα αυτά είναι πράγματα τα οποία τα αναπνέουμε. Εκτός δηλαδή από το ότι πεθαίνουν οι υδρόβιοι οργανισμοί, ότι δεν μπορούν να τραφούν τα ζώα που γειτνιάζουν με το νερό, αυτό περνάει στον υδροφόρο ορίζοντα και περνάει στην τροφή μας, είτε μέσω της θάλασσας είτε μέσω του εδάφους. Προσβάλλει τους ανθρώπους. Αντί να σου δίνουν τη φύση και το περιβάλλον που αξίζεις να ζεις δίπλα του, αναγκάζεσαι να ζεις δίπλα σε έναν κινούμενο οχετό. Η χρόνια ρύπανση δεν είναι ένα περιβαλλοντικό ζήτημα που απλά δεν θέλουμε να το βλέπουμε οπτικά. Είναι θέμα δημόσιας υγείας, είναι η ποιότητα της ζωής μας», σημειώνει.
Ένας βαρύς μηχανισμός που δεν αντιδρά στις καταγγελίες – “Έρχονται ελεγκτές ύστερα από τρεις ημέρες”
Οι καταγγελίες, ωστόσο, παρότι εξαιρετικά συχνές και συνοδευόμενες με ντοκουμέντα, όπως αναφέρει ο σύλλογος, πέφτουν διαρκώς στο κενό. «Ως σύλλογος κάνουμε καταγγελίες τουλάχιστον μία με δύο φορές τον μήνα, πάντα με φωτογραφικό υλικό και βίντεο. Υπάρχουν αυτοψίες οι οποίες γίνονται πάντα ετεροχρονισμένα. Δηλαδή όταν καταγγέλλεται ένα περιστατικό, δεν υπάρχει μια υπηρεσία που θα πάει εκείνη τη στιγμή να δει πού ακριβώς γίνεται και να εντοπίσει τον ρυπαντή. Γίνεται ύστερα από δύο-τρεις μέρες, όταν το περιστατικό έχει μετριαστεί και το απόβλητο έχει πια ξεπλυθεί προς τη θάλασσα», τονίζει η Χρυσάνθη Γεωργίου.
Με αυτό το μοτίβο, «καταντάμε έτσι τη ζωή μας με μία καθημερινή διαδικασία: καταγγελία, αριθμός πρωτοκόλλου, απάντηση μέσα σε μία εβδομάδα “κάναμε τις συστάσεις” και αρχειοθέτηση. Είμαστε από τις μοναδικές χώρες στην Ευρώπη που αντιμετωπίζουμε τα ποτάμια μας με αυτόν τον τρόπο. Το μόνο που κάνουμε είναι να τα ρυπαίνουμε και να τα οδηγούμε στη θάλασσα, χρησιμοποιώντας τα ως οχετούς και όχι σαν υδάτινους πόρους».
Ποιοι τελικά ρυπαίνουν τον Κηφισό;
Ερωτηθείσα για την ταυτότητα των ρυπαντών, η πρόεδρος της «Ροής» εξηγεί πως πρόκειται για ένα πλέγμα βιομηχανιών και παράνομων βυτιοφόρων, δείχνοντας παράλληλα προς την πλευρά των φορέων διαχείρισης: «Σίγουρα είναι βιομηχανίες οι οποίες έχουν τεράστιους όγκους αποβλήτων και οφείλουν βάσει νομοθεσίας να τα διαχειριστούν σε κέντρα επεξεργασίας. Είναι χημικά απόβλητα, είναι τοξικά, βιομηχανικά, ζωικά, είναι λύματα. Παράλληλα υπάρχουν βυτιοφόρα τα οποία δεν φτάνουν ποτέ στα ΚΕΛ (Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων), αλλά συνδέονται παράνομα στους αγωγούς. Ο πιο σημαντικός φορέας που θα μπορούσε να τα ελέγξει όλα αυτά, εκτός από την Περιφέρεια, είναι η ίδια η ΕΥΔΑΠ, που έχει στην αρμοδιότητά της τα αντλιοστάσια και τα ΚΕΛ, ώστε να ελέγχει τι ακριβώς δέχεται προς επεξεργασία από τα βυτιοφόρα».
“Σίγησαν” τα καταγραφικά – Οι πολίτες σχεδιάζουν αυτόνομες κάμερες και σταθμό
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν τα όσα αναφέρει η κ. Γεωργίου σχετικά με τη λειτουργία των δημόσιων σταθμών μέτρησης της ποιότητας των υδάτων: «Αν μπούμε στη σελίδα του ΕΛΚΕΘΕ, η οποία φιλοξενεί καταγραφικά που βρίσκονται στον Κηφισό, το τελευταίο διάστημα όπου είχαμε πολλά και σημαντικά περιστατικά ρύπανσης, τα καταγραφικά βγήκαν εκτός λειτουργίας. Για παράδειγμα, στον σταθμό “Κηφισός ψηλά”, που βρίσκεται στην Κηφισιά, στις 2 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ είχαμε πολύ μεγάλη περιεκτικότητα σε στερεά απόβλητα, σταμάτησε η καταγραφή των μετρήσεων. Μερικές φορές γινόμαστε καχύποπτοι, χωρίς αυτό να το καταγγέλλω αυτή τη στιγμή», προσθέτει, αναφέροντας ότι οι μετρήσεις, υπό κανονικές συνθήκες, περιλαμβάνουν στοιχεία για το οξυγόνο, την αμμωνία, τα στερεά, το pH.
Για τον λόγο αυτόν, υπογραμμίζει «ως σύλλογος, σε συνεργασία με τη “Γειτονιά της Κίρκης στη Νέα Φιλαδέλφεια” (σ.σ. πρόκειται για ομάδα που υπερασπίζεται τον φυσικό Κηφισό στη Νέα Φιλαδέλφεια, και στην οποία συμμετέχει), μέσω ενός προγράμματος θα εγκαταστήσουμε άμεσα νέο δικό μας καταγραφικό και κάμερες, προκειμένου να παρακολουθούμε αυτόνομα τα στοιχεία των μετρήσεων και να εκπέμπεται σήμα συναγερμού (alarm) σε κάθε περιστατικό».
Τι δείχνουν τα στοιχεία του ΕΛΚΕΘΕ: “Κακή” η ποιότητα του νερού
Την εξαιρετικά δυσχερή εικόνα του Κηφισού επιβεβαιώνουν τα δεδομένα της επιστημονικής έρευνας του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Σύμφωνα με τη μελέτη του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων, η οποία βασίστηκε σε συστηματικές μηνιαίες δειγματοληψίες (Απρίλιος 2021 – Οκτώβριος 2022) σε 5 σταθμούς του Κηφισού – από τις πηγές έως τις εκβολές, η ποιότητα των υδάτων ως προς τα νιτρικά χαρακτηρίζεται επισήμως ως «κακή» (bad) βάσει της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Ύδατα (WFD), ενώ για το αμμώνιο κυμαίνεται από «μέτρια έως κακή».
Τα ευρήματα της ίδιας έρευνας αποτυπώνουν την κλιμάκωση της επιβάρυνσης κατά το πέρασμα του ποταμού από τον αστικό ιστό. Οι συγκεντρώσεις νιτρικών κυμάνθηκαν από 1,7 έως 18,7 mg/L (με μέσο όρο 7,6 mg/L), με την αιχμή της ρύπανσης να καταγράφεται στον σταθμό του Ποδονίφτη (μέσος όρος 9,5 mg/L), έναντι 6,2 mg/L στο άνω τμήμα του ποταμού.
Παράλληλα, οι μετρήσεις του διαλυμένου οξυγόνου (DO) κυμάνθηκαν από 3,6 έως 16,1 mg/L.
Οι ερευνητές του ΕΛΚΕΘΕ επισημαίνουν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ρύπων εμφανίζονται το καλοκαίρι λόγω της χαμηλής παροχής νερού, κάνοντας σαφείς αναφορές σε ανεξέλεγκτες διοχετεύσεις βιομηχανικών αποβλήτων (industrial effluents), αστικά λύματα και δυσλειτουργίες ή διαρροές του αποχετευτικού δικτύου, που επιβαρύνουν σημαντικά τόσο τη λεκάνη απορροής όσο και το παραλιακό μέτωπο του Σαρωνικού.
Το χρονικό της εφόδου στο Αιγάλεω
Η σοβαρότητα των καταγγελιών επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για την αστυνομική επιχείρηση της Ομάδας Αποτροπής Απόρριψης Αποβλήτων της ΓΑΔΑ στο Αιγάλεω στις 22 Σεπτεμβρίου 2026.
Έπειτα από 20ήμερη διακριτική παρακολούθηση πρατηρίου υγρών καυσίμων —κατά την οποία διαπιστώθηκαν τουλάχιστον τέσσερις απορρίψεις— οι αστυνομικοί συνέλαβαν επ’ αυτοφώρω 41χρονο αλλοδαπό οδηγό βυτιοφόρου και τον 63χρονο προσωρινά υπεύθυνο του πρατηρίου. Το βυτιοφόρο διοχέτευε υγρά βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο αποχέτευσης του πρατηρίου, τα οποία μέσω του δικτύου όμβριων της ΕΥΔΑΠ κατέληγαν στον Κηφισό και στη συνέχεια στη θάλασσα.
Η αυτοψία επιθεωρητή Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ και η χρήση ειδικής κάμερας με χρωματισμένο υγρό από κλιμάκιο της ΕΥΔΑΠ πιστοποίησαν τη βαριά ρύπανση (έντονη οσμή, σκούρο καφέ χρώμα, υψηλή συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων). Σε βάρος τεσσάρων συνολικά ατόμων σχηματίστηκε δικογραφία για παράβαση της νομοθεσίας περί προστασίας του περιβάλλοντος, ενώ στο βυτιοφόρο επιβλήθηκαν διοικητικά πρόστιμα και κατασχέθηκε.
*Ο Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή» δρα τα τελευταία δέκα χρόνια και αποτελείται από ενεργούς πολίτες με στόχο την προστασία, την ανάδειξη και την ορθή διαχείριση των ποταμών και των ρεμάτων, ιδιαίτερα στον αστικό ιστό της Αττικής. Οι δράσεις της «Ροής» περιλαμβάνουν οδοιπορικά ενημέρωσης, παρεμβάσεις σε αυτοδιοικητικά όργανα και θεσμικές προσφυγές — με σημαντικότερη τη δικαίωση στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) το 2019, που απέτρεψε τη μετατροπή της φυσικής κοίτης του Ποδονίφτη σε αγωγό από σκυρόδεμα.
ΠΗΓΗ: Κηφισός: Βιομηχανικά απόβλητα και νεκρά ψάρια, “ένας κινούμενος οχετός” (Βίντεο)
