«Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλήσουμε πιο δομημένα, συστηματικά και πειστικά για την εμπέδωση της χώρας μας ως έναν περιφερειακό, σε πρώτη φάση, και στη συνέχεια – γιατί όχι – διεθνή κόμβο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση», τόνισε η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, στο πλαίσιο συζήτησης στο Forum των Δελφών με τίτλο «Ελλάδα: Ένας αναδυόμενος εκπαιδευτικός κόμβος».
Η Υπουργός υπογράμμισε ότι, η αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου, η εξωστρέφεια μέσα από τα ξενόγλωσσα προγραμμάτα σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, τα κοινά μεταπτυχιακά και η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων, λειτουργούν συμπληρωματικά και διαμορφώνουν ένα ισχυρό και ελπιδοφόρο πλαίσιο για την ανάδειξη της Ελλάδας σε εκπαιδευτικό κόμβο Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Η Σοφία Ζαχαράκη έκανε ιδιαίτερη αναφορά στις πρωτοβουλίες σύζευξης των ελληνικών πανεπιστημίων με ιδρύματα του εξωτερικού, όχι μόνο μέσω ξενόγλωσσων προγραμμάτων και κοινών μεταπτυχιακών, αλλά και μέσω προγραμμάτων κινητικότητας φοιτητών. Σήμερα βρίσκονται σε φάση αξιολόγησης 74 κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα ελληνικών ΑΕΙ με ξένα πανεπιστήμια, ενώ παράλληλα αξιολογούνται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης 10 αιτήσεις για τη λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, από ιδρύματα όπως το University of Sunderland, το Georgetown University και το University of Essex.
Η Σοφία Ζαχαράκη συμφώνησε απολύτως με τη θέση του Διευθύνοντος Συμβούλου του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Αντώνη Πολεμίτη, οτι η Ελλάδα διαθέτει σαφή συγκριτικά πλεονεκτήματα για την προσέλκυση διεθνών φοιτητών, αξιοποιώντας και παραδείγματα όπως αυτό της Κύπρου. «Η Ελλάδα έχει μια σημαντική ευκαιρία σε έναν κρίσιμο χρονισμό. Είμαι πολύ αισιόδοξη. Οφείλουμε όμως να διασφαλίζουμε καλύτερες συνθήκες καθημερινότητας για φοιτητές, ακαδημαϊκούς και προσωπικό. Δεν πρέπει και δεν θα υποχωρήσουμε από την ενίσχυση της ασφάλειας και της κανονικότητας στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Σας το λέω ευθαρσώς, δεν θεωρώ κανονικότητα όταν βανδαλίζεται ένα πανεπιστημιακό κτίριο. Όταν μια σχολή καταλαμβάνεται. Δεν θεωρώ κανονικότητα μια εστία διαλυμένη. Ναι στη διεθνοποίηση, αλλά δεν θα σταματήσουμε να παλεύουμε για πιο ασφαλείς, ποιοτικούς χώρους που αντικατοπτρίζουν αυτή την ποιότητα που έχει το ακαδημαϊκό κομμάτι των πανεπιστημίων», κατέληξε.
Η Υπουργός σημείωσε ότι η προοπτική της Ελλάδας να γίνει η Ελλάδα εκπαιδευτικός κόμβος στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες. Συγκεκριμένα
1. Σταθερή χρηματοδότηση: Για το 2026 προβλέπεται επιχορήγηση περίπου 120 εκατ. ευρώ για τη λειτουργία των ιδρυμάτων, ενώ συνολικά η χρηματοδότηση της ανώτατης εκπαίδευσης έχει αυξηθεί κατά 1,5 δισ. ευρώ από το 2019.
2. Υποδομές και φοιτητική μέριμνα: Τα έργα αναβάθμισης και δημιουργίας νέων φοιτητικών εστιών, εστιατορίων και εργαστηρίων ξεπερνούν τα 220 εκατ. ευρώ – γιατί η διεθνοποίηση δεν γίνεται χωρίς ποιότητα ζωής.
3. Ανθρώπινο δυναμικό: Ενισχύονται τα πανεπιστήμια με νέες θέσεις ΔΕΠ και μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται σε ένα πιο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.
4. Σύνδεση με την οικονομία και τις δεξιότητες του αύριο: Μέσα από ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες όπως το STEP – τη νέα ευρωπαϊκή πλατφόρμα για στρατηγικές τεχνολογίες – ενισχύεται η ανώτατη εκπαίδευση με περίπου 25 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζεται η πρακτική άσκηση για περίπου 3.000 φοιτητές ετησίως, καθώς και προγράμματα διά βίου μάθησης. «Είμαστε υπεύθυνοι να διασφαλίσουμε ποιοτική φοιτητική ζωή, διασύνδεση με την έρευνα και την αγορά εργασίας στα παιδιά είτε της ομογένειας, είτε φοιτητών του εξωτερικού που θα θελήσουν να σπουδάσουν στην Ελλάδα», τόνισε η Υπουργός. Και συνέχισε: «Τα πτυχία μας είναι πολύ δυνατά αλλά οφείλουμε να διασφαλίζουμε καλύτερες συνθήκες καθημερινότητας στα πανεπιστήμια μας. Αυτή είναι προτεραιότητα που έχει θέσει η Κυβέρνηση μας και ο Πρωθυπουργός».
Η Υπουργός επισήμανε ιδιαίτερα την ανάγκη αλλά και την πολιτική βούληση, η Πολιτεία σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια και τον κόσμο των επιχειρήσεων από κοινού, να προσφέρουν στους φοιτητές που θα επιλέγουν την Ελλάδα για σπουδές, αξιόπιστες επιλογές ένταξης στην αγορά εργασίας και σταδιοδρομίας. Η Σοφία Ζαχαράκη, τέλος, αναγνώρισε ως κρίσιμη την ανάγκη προσαρμογής των προγραμμάτων των Πανεπιστημίων στις ανάγκες που προκύπτουν από τις κυοφορούμενες αλλαγές στην εργασία εξαιτίας και της εισαγωγής της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Νωρίτερα, εξάλλου η υπουργός Παιδείας μιλώντας σε συζήτηση με γενικό τίτλο: «Από την Εκπαίδευση στην Παραγωγή: Το Νέο Στοίχημα των Δεξιοτήτων», αναφέρθηκε στις εκπαιδευτικές πολιτικές που στοχεύουν στην ενίσχυση των νέων δεξιοτήτων των παιδιών αλλά και τη σύζευξη της έρευνας και της καινοτομίας με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.
Η Σοφία Ζαχαράκη σημείωσε ότι η δημόσια εκπαίδευση βρίσκεται στη διαδικασία ενσωμάτωσης μεγάλων τεχνολογικών μεταβολών και αλλαγής των δεξιοτήτων που είναι αναγκαία στη νέα γενιά. Η Υπουργός υπογράμμισε ιδιαίτερα τις αλλαγές στο περιεχόμενο σπουδών, στην ένταξη του πολλαπλού βιβλίου από το 2027, σημειώνοντας ότι, ήδη έχουν αλλάξει τα βιβλία πληροφορικής στο Γυμνάσιο και ότι προχωρά η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, όχι μόνο στα νέα προγράμματα σπουδών, αλλά και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Αναφέρθηκε επίσης στον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού με διαδραστικούς πίνακες, σετ ρομποτικής και νέα εργαλεία για τη γενική και ειδική εκπαίδευση. «Πρέπει να μιλάμε με όρους ισότητας», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογική μετάβαση αφορά και τα παιδιά σε ειδικά ή δυσπρόσιτα σχολεία και συνδέεται με την κοινωνική δικαιοσύνη και συνοχή.
Η Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να συνδυάζονται με δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η ανθεκτικότητα, η προσαρμοστικότητα, η συνεργασία, η δημιουργικότητα και η επίλυση προβλημάτων.
«Θέλουμε να κάνουμε πιο δυνατά παιδιά, ευπροσάρμοστα, ανθεκτικά και να καταλαβαίνουν ότι η νέα συνθήκη είναι η αλλαγή και η κριτική ικανότητα».
Αναφέρθηκε, επίσης, στη στρατηγική για την κατάρτιση και τη δια βίου μάθηση για την περίοδο 2025-2027, καθώς και στη λειτουργία περιφερειακών και κεντρικών συμβουλίων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ώστε οι αποφάσεις για νέες ειδικότητες και δομές να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και των επιχειρήσεων.
Στο πεδίο της επαγγελματικής εκπαίδευσης, σημείωσε ότι έχει καταγραφεί αύξηση 15% στην εγγραφή αποφοίτων Γυμνασίου στα Επαγγελματικά Λύκεια, ενώ αναφέρθηκε και στην αύξηση των πόρων για τη μαθητεία από 85 εκατ. ευρώ σε περίπου 150 εκατ. ευρώ.
Η Υπουργός αναγνώρισε ότι, υπάρχει αναντιστοιχία ανάμεσα στην αργή προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και στις ταχύτατες αλλαγές στην αγορά εργασίας αλλά κάλεσε τις εταιρίες να διασυνδεθούν καλύτερα με τα πανεπιστήμια, την έρευνα και τους ερευνητές αλλά και τους αποφοίτους μέσω των γραφείων καριέρας στα ΑΕΙ.
Η Σοφία Ζαχαράκη σημείωσε με έμφαση ότι η εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες προσπαθεί να βρει τη νέα ισορροπία ανάμεσα στις μεγατάσεις (megatrends) και τις ανθρώπινες δεξιότητες.
Σε συζήτηση με θέμα « Παιδιά online, αλλά με όρια: το νέο πλαίσιο προστασίας στον ψηφιακό κόσμο» που πραγματοποιήθηκε επίσης στο πλαίσιο του Forum των Δελφών, η Υπουργός εξήγησε ότι, η εκπαίδευση έχει προσαρμοστεί με επιτυχία στο δίπολο, ορθή χρήση της τεχνολογίας και περιορισμών. Η απαγόρευση χρήσης κινητών στα σχολεία εφαρμόζεται ήδη και η προσαρμογή των παιδιών είναι εξαιρετική.
Σε ό,τι αφορά στο νέο πλαίσιο που ανακοινώθηκε και αφορά στην απαγόρευση πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες ανέδειξε τη σημασία συνέργειας και συναντίληψης στο τρίγωνο παιδιά, οικογένεια σχολείο.
Η Σοφία Ζαχαράκη ανακοίνωσε την έναρξη του προγράμματος «Connected Parents» για την ενημέρωση περίπου 50.000 γονέων, επισημαίνοντας ότι «η επεξήγηση και η τεκμηρίωση προς τα παιδιά έχουν κυρίαρχο ρόλο», και υπογράμμισε τη σημασία της εκπαίδευσης σε θέματα ψηφιακής ασφάλειας και διαχείρισης προσωπικών δεδομένων.
