Το συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας στην Καλαμάτα μπορεί να μοιάζει με μια εσωτερική συνάντηση δημάρχων. Στην πραγματικότητα, η συζήτηση αφορά το ποιος αποφασίζει για τις πόλεις και με ποιους πόρους. Αφορά το αν ένα σχολείο θα επισκευαστεί εγκαίρως, αν θα λειτουργεί ο παιδικός σταθμός, αν θα συνεχίσει μια κοινωνική υπηρεσία και πόσο θα πληρώνει τελικά ο δημότης για βασικές υποδομές.
Η ΚΕΔΕ αποτελεί τον συλλογικό φορέα εκπροσώπησης των δήμων και το βασικό τους σημείο συνεννόησης και διεκδίκησης απέναντι στην κεντρική διοίκηση. Γι’ αυτό το συνέδριό της έχει σημασία: εκεί οι αιρετοί καλούνται να συμφωνήσουν σε κοινές προτεραιότητες και να αποφασίσουν αν θα ζητήσουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή θα περιοριστούν σε ένα ακόμη ψήφισμα. Ο Χάρης Δούκας, δήμαρχος Αθηναίων και επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα», επέλεξε να βάλει στο επίκεντρο δύο ζητήματα που συνδέονται: τα χρήματα των δήμων και την εξουσία τους να αποφασίζουν.
Το βασικό οικονομικό στοιχείο είναι ένα χρηματοδοτικό κενό 2,5 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με μελέτη της ΕΕΤΑΑ για λογαριασμό της ΚΕΔΕ, οι δήμοι χρειάζονται περίπου 5,5 δισ. τον χρόνο για να λειτουργούν και να συντηρούν τις υποδομές τους, ενώ λαμβάνουν περίπου 3 δισ. Ο Δούκας εκτιμά ότι περίπου ένας στους δέκα δήμους κινδυνεύει να μην μπορέσει να κλείσει προϋπολογισμό. Το κενό δεν είναι απλώς μια διαφορά σε λογιστικό πίνακα: σημαίνει λιγότερο περιθώριο για επισκευές, εξοπλισμό, προσλήψεις και υπηρεσίες.
Αν ένας δήμος δεν έχει σταθερή χρηματοδότηση, δυσκολεύεται να προγραμματίσει ακόμη και γνωστές ανάγκες. Μια στέγη σχολείου που χρειάζεται επισκευή, ένας δρόμος με φθορές ή ένα απορριμματοφόρο που πρέπει να αντικατασταθεί δεν μπορούν να περιμένουν επ’ αόριστον την επόμενη έκτακτη ενίσχυση. Όταν οι πόροι δεν επαρκούν, οι δημοτικές αρχές αναγκάζονται να μεταθέτουν έργα, να περιορίζουν δαπάνες ή να αναζητούν περισσότερα ίδια έσοδα. Αυτό μπορεί να πιέσει τα δημοτικά τέλη και τελικά να μεταφέρει το κόστος στους κατοίκους.
Ο Δούκας ζητά να αποδίδονται σταθερά στους δήμους οι θεσμοθετημένοι πόροι, να αποδοθούν περίπου 400 εκατ. ευρώ που, σύμφωνα με τον Δούκα, εκκρεμούν από το Τέλος Ταφής, να συμμετέχουν οι δήμοι στα έσοδα του Τέλους Ανθεκτικότητας και να σχεδιαστεί νέο πρόγραμμα δημοτικών έργων μετά τα προγράμματα «Φιλόδημος» και «Αντώνης Τρίτσης». Στο συνέδριο τίθενται επίσης το υψηλό κόστος ενέργειας και η ανάγκη σταθερής χρηματοδότησης κοινωνικών δομών, όπως το «Βοήθεια στο Σπίτι», τα δημοτικά ιατρεία και οι βρεφονηπιακοί σταθμοί. Για τους πολίτες, αυτές οι υπηρεσίες είναι συχνά το πιο άμεσο πρόσωπο του κράτους στη γειτονιά.
Η δεύτερη πλευρά της διεκδίκησης αφορά τις αρμοδιότητες. Ο Δούκας αντιδρά στην αφαίρεση των πολεοδομιών από τους δήμους, στις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και στον αποκλεισμό των δήμων από αποφάσεις για το παραλιακό μέτωπο. Το ερώτημα είναι απλό: αν οι δήμαρχοι λογοδοτούν στους κατοίκους για την ποιότητα των υπηρεσιών και του δημόσιου χώρου, πρέπει να έχουν και τη δυνατότητα να επηρεάζουν τις αποφάσεις που τα καθορίζουν. Διαφορετικά, η ευθύνη μένει τοπική, αλλά η εξουσία μεταφέρεται αλλού.
Η αντιπαράθεση του Δούκα με την πλειοψηφία της ΚΕΔΕ αφορά και τον ρόλο της ίδιας της Ένωσης. Η διοίκησή της χαρακτήρισε αστήρικτη την κριτική του. Στη συνέχεια, όμως, ο πρόεδρός της, Λάζαρος Κυρίζογλου, αναφέρθηκε και ο ίδιος στο χρηματοδοτικό κενό των 2,5 δισ. Έτσι, η κρίσιμη συζήτηση δεν είναι μόνο αν συμφωνούν όλοι ότι υπάρχει πρόβλημα, αλλά τι ακριβώς θα ζητήσουν από την κυβέρνηση: πόσα χρήματα, πότε θα δοθούν και με ποιον τρόπο θα ενισχυθεί η αυτοτέλεια των δήμων.
Γι’ αυτό έχει σημασία και η παρουσία του πρωθυπουργού στο συνέδριο. Οι γενικές διαβεβαιώσεις δεν αρκούν για να αλλάξουν τον προϋπολογισμό μιας πόλης. Οι δημότες έχουν λόγο να παρακολουθήσουν αν θα υπάρξουν συγκεκριμένα ποσά, χρονοδιάγραμμα, λύση για τις εκκρεμείς αποδόσεις και καθαρές απαντήσεις για τις αρμοδιότητες. Το συνέδριο δεν θα κριθεί από το πόσο ομόφωνο θα είναι το τελικό ψήφισμα, αλλά από το αν οι δήμοι θα φύγουν με δεσμεύσεις που μπορούν να ελέγξουν και να διεκδικήσουν.
Ο Χάρης Δούκας λέει ότι παλεύει για να μπορούν οι εκλεγμένες δημοτικές αρχές να αποφασίζουν μαζί με τους κατοίκους και να έχουν τα μέσα να υλοποιούν τις αποφάσεις τους. Η ουσία της διαμάχης, επομένως, δεν είναι μια προσωπική σύγκρουση στην ΚΕΔΕ. Είναι αν οι πόλεις θα έχουν πραγματικό λόγο για τις ανάγκες τους ή αν οι πολίτες θα καλούνται να λογοδοτούν για υπηρεσίες τις οποίες οι δήμοι δεν έχουν ούτε τα χρήματα ούτε την αρμοδιότητα να οργανώσουν.
ΠΗΓΗ: ΚΕΔΕ: Ποιος αποφασίζει για τις πόλεις — Οι Δήμαρχοι ή το Μαξίμου; — Η Ανατροπή
